Pay hakkı

Pay hakkı 1951 tarihli FSEK’ten bu yana kanunumuzda yer almaktadır. Madde 45’te düzenlenen ilk halinde mimari eserlerin hariç tutulacağı yazılmamıştır. Bu düzenleme 2004 tarihli 5101 sayılı kanun ile eklenmiştir. Buradaki amaç gayrimenkullerin kendi rayiç bedellerinin zaten artış göstermesidir. Ayrıca bu madde her ne kadar 1951’de düzenlenmişse de, bu payın miktarının bir kararname ile düzenleneceği belirtilmiş ve bu kararname 2006 yılına kadar çıkmadığı için kadük bir şekilde kanunda yer almıştır.

Buradaki pay hakkının istenebilmesi için öncelikle güzel sanat eseri, el yazısı roman veya beste gibi bir eser bulunmalıdır. Bunun yanında müzayede evi tarzı bir yerde açık arttırma usulüyle satışın gerçekleşmesi ve koruma süresinin henüz dolmamış olması gerekmektedir. Ayrıca AB düzenlemesinde (2001/84/AT – Yeniden Satış Üzerindeki Hakka İlişkin) yer almayan bir “açık orantısızlık” şartı getirilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle her satıştan pay almak mümkün değildir. Bu hak “droit de suite” olarak Berne Konvansiyonunda yer almaktadır (Madde 14ter) ve orada da buna yönelik bir kriter getirilmemiştir. Maddede “any sale” diyerek her satıştan hak istenebileceği açıkça belirtilmiştir. Maddede ayrıca oranın ülkeler tarafından belirleneceği belirtilmiş ve bir oran konulmamıştır.

Türkiye’deki bu soyut ve sübjektif kriter nedeniyle örneğin sadece ünlü değilken eseri satılan bir ressamın ünlü olduktan sonra eserinin tekrar satışından bir gelir talep etmesi hali söz konusu olabileceği düşünülebilir.

Bu borcun zamanaşımı özel olarak yine FSEK 45’te düzenlenmiş ve 5 sene olduğunun altı çizilmiştir.

2006 yılında çıkarılan kararnamede ise pay tarifesi söyle belirlenmiştir:

a) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 50 ile % 100 arasında olması durumunda farkın % 10’u. (Bu kanunda bahsedilen ve kararnameye atıf yapılan üst sınırdır. AB düzenlemesi madde 4’e göre bu oran %4 olup, ayrıca miktarsal olarak 12.500 EUR üst sınırına sahiptir.)

b) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 101 ile % 200 arasında olması durumunda farkın % 9’u.

c) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 201 ve üzeri olması durumunda farkın %8’i.

(2) Bedeli 5000 YTL’yi aşmayan satışlar pay verme borcundan muaftır.

Ayrıca kararnamenin 2. maddesinde hangi meslek birliklerinin sorumlu olacağı yine FSEK md. 45’e uygun şekilde düzenlenmiştir. Dolayısıyla 50 seneden fazla bir süre sonra çıkan Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile ilk kez eser sahipleri için pay hakkının oranı belirlenmiş ve somutlaşmıştır. Geç gelen adalete örnek bir durumdur.

Bunun yanında kararnamede satıştan sonra 2 ay içinde satıcının veya müzayede evinin eser sahibine bilgi verme yükümlülüğü düzenlenmiştir. Eğer bu kişiye ulaşamıyorsa meslek birliğine bilgi vermek zorundadır.

Aşağıda 2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesinin tümü bilgi için verilmektedir:

Resmî Gazete Sayı : 26302 –  7 Eylül 2006 ÇARŞAMBA

BAKANLAR KURULU KARARI

Karar Sayısı : 2006/10880

GÜZEL SANAT ESERLERİ, İLİM VE EDEBİYAT ESERLERİ İLE MUSİKİ ESERLERİNİN EL YAZISIYLA YAZILMIŞ ASILLARININ SATIŞ BEDELLERİNDEN PAY VERİLMESİNE İLİŞKİN KARAR

Ödenecek paya ilişkin oranlar

MADDE 1 – (1) Mimari eserler hariç olmak üzere 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan güzel sanat eserlerinin asılları ile eser sahibinin kendisinin sınırlı sayıda meydana getirdiği veya eser sahibinin kontrolünde ve izniyle meydana getirilmiş ve eser sahibi tarafından imzalanmış veya başka bir şekilde işaretlenmiş olmaları nedeniyle özgün eser olduğu kabul edilen kopyaları ile aynı Kanunun 2 nci maddesinin (1) numaralı bendinde belirtilen ve 3 üncü maddede sayılıp da yazarlarla bestecilerin el yazısıyla yazılmış eserlerinin asıllarından biri, eser sahibi veya mirasçıları tarafından bir defa satıldıktan sonra, koruma süresi içinde, bir sergide veya açık artırmada yahut bu gibi eşyayı satan bir mağazada veya başka şekillerde satış konusu olarak el değiştirdikçe, bu satış bedeli ile bir önceki satış bedeli arasında açık bir nispetsizlik bulunması hâlinde, her satışta, satışı gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişi tarafından eser sahibine, o ölmüşse miras hükümlerine göre ikinci dereceye kadar (ve bu derece dahil) yasal mirasçılarına ve eşine, bunlar da yoksa ilgili alan meslek birliklerine bedel farkı üzerinden aşağıda belirtilen oranlarda pay ödenir:

a) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 50 ile % 100 arasında olması durumunda farkın % 10’u.

b) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 101 ile % 200 arasında olması durumunda farkın % 9’u.

c) Birbirini takip eden iki satış arasındaki farkın % 201 ve üzeri olması durumunda farkın %8’i.

(2) Bedeli 5000 YTL’yi aşmayan satışlar pay verme borcundan muaftır.

İlgili alan meslek birlikleri

MADDE 2 – (1) İlgili alan meslek birlikleri şunlardır:

a) Güzel sanat eserleri ve özgün eser olduğu kabul edilen kopyaları için, güzel sanat eseri sahiplerine ilişkin meslek birliği,

b) İlim edebiyat eserlerinin yazarlarının el yazısı ile yazılmış asılları için, ilim edebiyat eseri sahiplerine ilişkin meslek birliği,

c) Musiki eserlerinin bestecilerinin el yazısı ile yazılmış asılları için, müzik eseri sahiplerine ilişkin meslek birliği.

(2) İlgili alanda birden fazla meslek birliğinin bulunması durumunda ödenecek pay bu meslek birlikleri arasında üye sayısı oranında paylaştırılır.

Bilgi verme yükümlülüğü

MADDE 3 – (1) Satışın gerçekleştirildiği işletme sahibi veya satıcı, eser sahibine, o ölmüşse diğer hak sahiplerine satıştan itibaren iki ay içinde satışla ilgili bilgi vermekle müştereken yükümlüdürler. Eser sahibi veya diğer hak sahiplerinin bulunamaması durumunda yukarıda belirtilen süre içinde ilgili alan meslek birliğine satışın bildirilmesi suretiyle bilgi verme yükümlülüğü yerine getirilebilir.

Yürürlük

MADDE 4 – (1) Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 5 – (1) Bu Kararı Kültür ve Turizm Bakanı yürütür.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir